Геоэкономические факторы влияния Ирана на региональную стабильность и транспортно-энергетическую архитектуру персидского залива

04.08.2026 Научный вестник. Серия: Общественные науки №3
Автор:

ГОПИРОВ Махмуджон Одилжанович

доктор философии (PhD) по географическим наукам, доцент кафедры географии и геоинформационных систем Андижанского государственного университета. E-mail: gopirov1978@mail.ru

Аннотация:
Maqolada Eron davlatining Fors ko‘rfazi mintaqaviy barqarorligiga geoiqtisodiy ta’sir omillari o‘rganilgan. Iqtisodiy va ijtimoiy geografiya metodlari hamda muallifning Xo‘rmozgon viloyati va Eronning bir qator janubiy mintaqalarida olib borgan dala kuzatishlari asosida mamlakatning strategik geografik o‘rni, energetika salohiyati va tranzit funksiyasi tahlil qilingan. Eronning Hormuz bo‘g‘ozi ustidan nazorati, Bandar-Abbas va Chabahor portlarining rivojlanishi, Xalqaro transport koridori (XTK) “Shimol – Janub”da ishtirok etishi mintaqaviy tizim barqarorligining asosiy omillari ekanligi aniqlandi. Ilmiy yangilik Eronni geoiqtisodiy barqarorlikning fazoviy jihatdan tashkil etilgan markazi sifatida ko‘rib chiqishdan iborat.
Ключевые слова:
Eron Fors ko‘rfazi geoiqtisodiyot iqtisodiy geografiya Hormuz bo‘g‘ozi mintaqaviy barqarorlik transport koridorlari energetika xavfsizligi tranzit salohiyati
Литература:
1. International Energy Agency (IEA). World Energy Outlook 2024. – Paris: IEA, 2024. [Online]. URL: https://www.iea.org/reports/world-energy-outlook-2024 (Date of Access: 18.01.2026).
2. Kaplan R.D. The Revenge of Geography: What the Map Tells Us About Coming Conflicts and the Battle Against Fate. – New York: Random House, 2012. – 403 p.
3. Leandro F.J.B.S., Branco C., Caba-Maria F. (ed.). The Geopolitics of Iran. – Singapore: Springer, 2021. – 452 p.
4. United Nations Conference on Trade and Development (UNCTAD). Review of Maritime Transport 2024: Navigating Maritime Chokepoints. – Geneva: UNCTAD, 2024. – 166 p.
5. Vinokurov E., Ahunbaev A., Shashkenov M., Zaboev A. The International North-South Transport Corridor: Promoting Eurasia’s Intra- and Transcontinental Connectivity. Report 21/5. – Almaty; Moscow:
Eurasian Development Bank, 2021.
6. International Energy Agency (IEA). World Energy Outlook 2024. – Paris: IEA, 2024. URL: https://www. iea.org/reports/world-energy-outlook-2024 (Date of Access: 08.01.2026).
7. Вардомский Л.Б. Евразийская интеграция: некоторые итоги и возможные сценарии развития // Российский внешнеэкономический вестник. – 2019. – № 4. – С. 110–126.
8. Tehran Times. Iran-UAE 4-month trade exceeds $8b.2024. [Online]. URL: https://www.tehrantimes. com/print/502083/Iran-UAE-4-month-trade-exceeds-8b (Date of Access: 01.05.2026).
9. Polachek S.W. Conflict and Trade // Journal of Conflict Resolution. – 1980. – Vol. 24, No. 1. – Pp. 55–78.
10. Congressional Research Service (CRS). Iran Conflict and the Strait of Hormuz: Impacts on Oil, Gas, and Other Commodities (CRS Report No. R45281). – Washington, D.C.: CRS, 2026.
Для цитирования:
М.О. ГОПИРОВ
Геоэкономические факторы влияния Ирана на региональную стабильность и транспортно-энергетическую архитектуру персидского залива Ilmiy xаbаrnоmа. Sеriyа: Ijtimoiy fanlar – Sciеntific Bullеtin. Sеriеs: Social Research. 2026. 3(95). 47-58. URL: https://ajsocial.uz/arxiv/776